ارزیابی میزان اعاده‌کنندگی باروری و هتروزیس برخی از ژنوتیپ‌های برنج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه کشاورزی

2 استادیار گروه بیوتکنولوژی و اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استاد

4 دانشگاه علوم کشاورزی ساری

چکیده

بکارگیری برنج هیبرید با افزایش در عملکرد، میتواند گامی موثر در امنیت غذایی باشد، در این تحقیق، 26 لاین اعاده‌کننده باروری برنج بعنوان والد پدری، به همراه لاین نرعقیم نداA به عنوان والد مادری و 26 هیبرید حاصله و رقم پرمحصول شیرودی به عنوان رقم شاهد منطقه مورد ارزیابی قرار گرفتند. در سال 1397 تلاقی‌های ممکن بین نداA و لاین‌های اعاده‌کننده باروری انجام گرفت. سپس در سال 1398، لاین‌های اعاده‌کننده باروری و هیبریدها به همراه رقم شاهد منطقه در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام پذیرفت. صفاتی از قبیل تعداد دانه بارور در خوشه، درصد عقیمی دانه گرده، درصد باروری خوشه، طول دانه، عرض دانه، وزن هزار دانه و عملکرد دانه اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه واریانس صفات نشان داد که ژنوتیپ ها از نظر تمامی صفات اختلاف معنی داری دارند، همچنین براساس مقایسه میانگین انجام شده تلاقی /IR 65912-90-1-6-3-2-3R NedaA بالاترین عملکرد (83/870 گرم بر متر مربع) را بین تمامی هیبریدها، لاین‌های اعاده‌کننده باروری و ارقام شیرودی (02/611 گرم بر متر مربع) و ندا (54/610 گرم بر متر مربع) داشت که ناشی از تعداد پنجه و تعداد دانه در خوشه بالا بوده است. هتروزیس استاندارد این هیبرید 52/42 درصد، هتروزیس نسبت به والد برتر 45/35 درصد و هتروزیس نسبی 95/38 درصد بوده است. همچنین هیبریدهای NedaA/IR68078-15-2-1-2-2R، NedaA/IR65912-90-1-6-3-2-3R، NedaA/IR36، NedaA/MILYANG54، NedaA/IR56 به ترتیب با 40/16، 52/42، 77/3، 71/18 و 49/8 درصد دارای هتروزیس استاندارد مثبت و معنی‌داری برای افزایش عملکرد بودند. با توجه به هتروزیس استاندارد بالای این هیبریدها، می‌توان از این تلاقی‌ها، بعنوان هیبرید برتر استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها