کارایی زراعی نیتروژن و واکنش ارقام کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) به تلقیح با ازتوباکتر تحت سطوح مختلف کود نیتروژن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد اکولوژی گیاهان زراعی، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانشیار گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

4 موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

10.22092/aj.2026.369734.1701

چکیده

کارایی زراعی نیتروژن و واکنش ارقام کینوا (تیتیکاکا و ردکارینا) به تلقیح با ازتوباکتر (Azotobacter chroococcum) در شرایط کاربرد سطوح نیتروژن (0، 50 و 100 درصد مقدار توصیه شده) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارتفاع و تعداد پانیکول در رقم ردکارینا بیشتر از تیتیکاکا بود. بیشترین تعداد دانه در بوته از تلقیح با باکتری در شرایط کوددهی 100 درصد حاصل شد که با شرایط تلقیح در کوددهی 50 درصد تفاوت معنی‌داری نشان نداد. همچنین، رقم ردکارینا در شرایط عدم کوددهی و 50 درصد کوددهی، به‌ترتیب 34 و 33 درصد تعداد دانه بیشتر و وزن هزاردانه کمتر (به‌ترتیب 21 و 22 درصد) نسبت به رقم تیتیکاکا نشان داد. تلقیح با ازتوباکتر عملکرد دانه و کارایی مصرف نیتروژن را 15 درصد نسبت به عدم تلقیح افزایش داد. علاوه بر این، کاربرد 100 درصد کوددهی نسبت به شاهد 3/29 درصد عملکرد دانه و 7/25 درصد کارایی مصرف نیتروژن را بهبود داد اما با 50 درصد تفاوت معنی‎داری نشان نداد. بیشترین کارایی زراعی نیتروژن در هر دو رقم از 50 درصد کوددهی در تلقیح با باکتری حاصل شد. با این وجود، تلقیح در رقم ردکارینا با افزایش سطح کود به 100 درصد، کارایی زراعی کوددهی نیتروژن را نسبت به عدم تلقیح بهبود داد که بیانگر پاسخ بهتر ردکارینا به فراهمی نیتروژن دارد. کارایی تلقیح باکتری در رقم ردکارینا با افزایش سطح کاربرد کود، بهبود یافت. در مقابل، رقم تیتیکاکا در شرایط کاربرد 50 درصد کود، بالاترین کارایی را نشان داد؛ بنابراین می‌تواند در شرایط محدودیت تأمین نیتروژن، کارایی بالاتری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها