تجزیه پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ‌های امیدبخش گندم نان منطقه سرد تحت شرایط بهینه و تنش خشکی آخر فصل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات غلات موسسه نهال و بذر

2 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 گروه اصلاح نباتات، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی قزوین، ایران

4 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

10.22092/aj.2026.368656.1694

چکیده

به منظور اندازه‌گیری پایداری عملکرد دانه و ارزیابی تحمل به تنش خشکی آخر فصل، تعداد 14 لاین امیدبخش گندم نان به همراه چهار رقم شاهد منطقه سرد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط آبیاری نرمال و تنش خشکی آخر فصل در دو سال زراعی 1400-1398 در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر و نهال کرج و ایستگاه خیرآباد زنجان بررسی شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر متقابل سال × مکان در هر دو شرایط در سطح احتمال 1% و اثر متقابل ژنوتیپ × سال در آزمایش نرمال و خشکی آخر فصل به ترتیب در سطح احتمال 1% و 5% معنی‌دار شده است. با توجه به معنی‌دار بودن اثرات متقابل سال × مکان و ژنوتیپ × سال در آزمایش نرمال و تنش خشکی آخر فصل برای بررسی دقیق‌تر اثرات متقابل و پیدا کردن ارقام و لاین‌های سازگار در شرایط محیطی مختلف تجزیه پایداری ارقام و لاین‌ها با استفاده از روش امی انجام گرفت. نتایج تجزیه امی نشان داد که ژنوتیپ‌های 8، 5، 6 و 12 جزء چهار ژنوتیپ برتر آزمایش از نظر عملکرد دانه بودند. ژنوتیپ شماره 12 با داشتن میانگین عملکرد دانه بالا و مقادیر کم مولفه‌های اصلی اول و دوم بیشترین سازگاری را داشت و ژنوتیپ شماره 5 با وجود داشتن عملکرد خوب به دلیل داشتن مقادیر بالای مولفه‌های اصلی اول و دوم سازگاری خوبی در محیط‌های آزمایشی نشان نداد. در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که ژنوتیپ شماره 12 در آزمایش سازگاری و پایداری جزء ژنوتیپ‌های برتر محسوب شد.

کلیدواژه‌ها