1
گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، ایران.
2
گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، ایران
3
گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چاوس، ایران
10.22092/aj.2026.371226.1709
چکیده
پنبه (Gossypium hirsutum L.) از مهمترین گیاهان صنعتی جهان، نقش حیاتی در کشاورزی دارد آزمایش بهصورت کرتهای خردشده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی پنبه هاشم آباد- استان گلستان اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل دو سطح فاصله ردیفکشت (فاصله باریک ۲۰×۲۰ سانتیمتر و فاصله متداول ۲۰×۸۰ سانتیمتر) بهعنوان فاکتور اصلی و چهار سطح آبیاری (دیم، ۳۰%، ۶۰% و ۱۰۰% ظرفیت زراعی) بهعنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج نشان داد عملکرد، در تیمار فاصله متداول با آبیاری ۶۰% ظرفیت زراعی بیشترین بود، در حالیکه کمترین عملکرد در تیمار فاصله کشت باریک با آبیاری ۳۰% مشاهده شد. در تنش خشکی و تراکم بالا، غلظت موم کوتیکولی برگها افزایش یافت. این پاسخ بهعنوان مکانیسم دفاعی گیاه در برابر کاهش تعرق و حفظ رطوبت بافتها ارزیابی شد. همچنین، دمای برگ در تیمارهای با تنش آبی و تراکم بالا بهطور معنیداری بیشتر از سایر تیمارها بود. این افزایش دما نشاندهنده کاهش کارایی سیستمهای خنککننده برگ در شرایط تنش بود. اجزای عملکرد، تعداد غوزه در مترمربع در فاصله ردیف باریک ۲۰% بیشتر از فاصله متداول بود، اما وزن غوزه در این تیمار کاهش یافت. نتایج این پژوهش نشان میدهد که اگرچه سیستم کشت با فاصله ردیف باریک میتواند از طریق افزایش تراکم بوته و بهبود جذب نور، پتانسیل افزایش عملکرد را داشته باشد، اما این مزیت در شرایط تنش آبی شدید کاهش مییابد. این یافتهها میتواند در تدوین برنامههای مدیریتی کشت پنبه در مناطق با محدودیت آبی مورد استفاده قرار گیرد.
)